
TOP 250 COUNTDOWN
NR. 250 THE ROLLING STONES – SHE WAS HOT
Het is een koude zondag in New York, maar Mick Jagger heeft andere plannen dan de verwarming hoger zetten.
Ian Stewart had een opmerkelijk nuchtere kijk op zijn eigen ontslag bij de Rolling Stones in 1963. In 1981 vertelde hij aan het Amerikaanse tijdschrift Modern Recording & Music dat zijn gezicht niet in het plaatje van manager Andrew Loog Oldham paste. Bovendien, voegde hij eraan toe, was hij eigenlijk helemaal niet zo’n goede pianist. En sommige nummers die de Stones inmiddels schreven, bevielen hem eenvoudigweg niet. Hij kon de akkoorden best spelen, maar hij had er geen zin in.
Dat laatste is een vrij ongebruikelijke bekentenis van iemand die al bijna twintig jaar bij een van de beroemdste rockgroepen ter wereld betrokken was. Stewart was niet het type muzikant dat zich aan iedere nieuwe ontwikkeling aanpaste om maar in de belangstelling te blijven. Hij wist wat hij mooi vond. En als iets hem niet beviel, merkte je dat doorgaans vanzelf.
Toch staat zijn naam in 1983 opnieuw op een Stonesplaat. Ian Stewart speelt piano op She Was Hot, het tweede nummer van Undercover. Een album waarop de band juist nadrukkelijk probeert uit te vinden hoe rock-‘n-roll zich tot de jaren tachtig moet verhouden.
Stewart was erbij geweest toen er nog helemaal geen Rolling Stones bestonden. In 1962 reageerde hij op een advertentie van Brian Jones in Jazz News. Jones wilde een rhythm-and-bluesgroep beginnen. Stewart, die als jongen gefascineerd was geraakt door de boogiewoogieplaten die zijn vader na de oorlog mee naar huis bracht, zag dat wel zitten.
Vooral die linkerhand van de grote boogiewoogiepianisten had hem gegrepen. Dat onverstoorbaar voortbewegende ritme, waarop de rechterhand vervolgens van alles kon ondernemen. Stewart hield niet van muzikanten die vooral wilden demonstreren hoe snel ze konden spelen. Voor hem draaide het om de puls, de beweging die muziek vanzelfsprekend laat voortgaan.
De jonge Stones speelden aanvankelijk precies het repertoire waar hij warm voor liep: Jimmy Reed, Muddy Waters, Chuck Berry, Little Walter. De optredens vonden plaats in kleine zalen en achterkamers van pubs, voor mensen die deze Amerikaanse muziek eindelijk eens door een Engelse groep gespeeld wilden horen.
Toen Andrew Loog Oldham in 1963 het management overnam, veranderde er veel. De Stones moesten sterren worden. Daar hoorde een zorgvuldig samengesteld imago bij, en Oldham vond dat Stewart er niet tussen paste. Zes man was bovendien lastig te verkopen als vijf er visueel veel aantrekkelijker uitzagen.
Stu verdween uit de officiële bezetting.
Hij bleef.
Dat laatste gebeurde niet omdat hij het allemaal zo prachtig vond. In het interview uit 1981 zei Stewart ronduit dat zijn verwijdering destijds niet netjes was verlopen. Maar hij kon zich ook uitstekend voorstellen waarom de band muzikaal verder moest kijken dan het repertoire waarmee ze begonnen was. Alleen had hij zelf niet altijd behoefte om mee te gaan.
Hij regelde vervoer, hielp bij de organisatie en bleef spelen wanneer zijn piano van pas kwam. Een merkwaardige combinatie van muzikant, vertrouweling en praktische regelaar. Terwijl de anderen zich bezighielden met de geneugten van het sterrendom, gaf Stewart bij hotelkeuzes graag de voorkeur aan een goede golfbaan in de omgeving. Ook dat was een manier om met de Rolling Stones op tournee te gaan.
Twintig jaar later is de muziekwereld behoorlijk veranderd. Punk is alweer geschiedenis, disco heeft diepe sporen nagelaten en MTV stelt nieuwe eisen aan artiesten die ooit beroemd werden door simpelweg met gitaren op een podium te verschijnen.
Op Undercover proberen de Stones verschillende mogelijkheden uit. Het titelnummer heeft een donker, politiek geladen karakter, met elektronische percussie en funkachtige ritmes. Feel On Baby beweegt richting dub en reggae. Op Too Much Blood laat Jagger zich uit over geweld en gruwelijke gebeurtenissen, ondersteund door een eigentijdse, ritmisch complexe productie.
Jagger wil vooruit. In een interview met The Washington Post uit november 1983 zegt hij dat hij een hekel heeft aan het verleden — of, zoals hij onmiddellijk nuanceert, aan het voortdurend blijven hangen in dat verleden.
En dan staat op diezelfde plaat She Was Hot.
Muzikaal is het alsof de band een vertrouwde jas aantrekt. De gitaren grijpen terug op de rock-‘n-roll van Chuck Berry, het ritme zet flink de vaart erin en Jagger doet waarvoor hij al twintig jaar uitstekend wordt betaald: zich gedragen als een man voor wie seksuele belangstelling geen kwestie van leeftijd is.
New York is koud en nat. De televisie biedt weinig troost. Het vooruitzicht van een eenzame zondagavond bevalt de zanger allerminst. Gelukkig heeft hij een oplossing in gedachten waarbij de temperatuur van de slaapkamer belangrijker is dan die van de buitenlucht.
Verderop passeren Detroit en Chicago. Het weer blijft beroerd, maar Jagger laat zich er niet door ontmoedigen. De dames die hij onderweg ontmoet, worden met een enthousiasme beschreven dat weinig ruimte laat voor bescheidenheid.
Het is tamelijk potsierlijk, natuurlijk. Jagger is inmiddels veertig en zingt nog altijd alsof hij persoonlijk verantwoordelijk is voor het gevaar dat rock-‘n-roll ooit voor de goede zeden vormde. Maar het aardige is dat She Was Hot helemaal geen behoefte heeft aan een rechtvaardiging. Een geweldige riff, een stevige ritmesectie en een zanger die zich schaamteloos vermaakt met zijn eigen reputatie: het blijkt nog altijd een bruikbaar recept.
Ook de videoclip, die in 1984 verscheen, speelt met dat imago. Actrice Anita Morris brengt daarin de groepsleden stuk voor stuk het hoofd op hol. Het is een komisch uitvergrote versie van een rol die Jagger inmiddels zo lang vertolkt dat niemand nog verrast kan zijn.
En ergens tussen al die gitaren, de seksuele opschepperij en het eigentijdse studiowerk zit dus Ian Stewart achter de piano.
De officiële credits bevestigen zijn bijdrage. Ze maken hem niet tot de architect van het arrangement. In een bespreking uit november 1983 hoorde criticus Geoffrey Himes van The Washington Post vooral de oude Chuck Berry-akkoorden die Keith Richards opnieuw onder stroom had gezet. Stewart was niet degene die de aandacht naar zich toe trok. Dat had hij trouwens zelden gedaan.
Zijn aanwezigheid is desondanks veelzeggend. Hier speelt een muzikant die de Stones nog kende uit de tijd dat hun grote ambitie bestond uit het overtuigend uitvoeren van Amerikaanse rhythm-and-bluesnummers. Hij was blijven meewerken terwijl hun muziek, bekendheid en onderlinge verhoudingen bijna onherkenbaar veranderden.
Stewart had daar een tamelijk praktische kijk op. In datzelfde interview uit 1981 vertelde hij dat hij liever op de achtergrond bleef. Hij had gezien wat beroemdheid met mensen kon doen en was er niet van overtuigd geraakt dat iemand er aangenamer van werd. Meer geld op de bank was uiteraard welkom geweest. Maar verder vond hij zijn positie eigenlijk zo slecht nog niet.
Wat een verschil met Jagger, die in She Was Hot geen mogelijkheid voorbij laat gaan om zichzelf in het middelpunt van een romantisch avontuur te plaatsen. De ene man had van zijn persoonlijkheid een wereldberoemd spektakel gemaakt. De andere was tevreden wanneer er een piano stond en iemand een fatsoenlijke blues wilde spelen.
Ian Stewart overleed op 12 december 1985, slechts 47 jaar oud. De Stones zouden hem op Dirty Work herdenken met een kort fragment van zijn pianospel in Key to the Highway. Geen grootse afscheidsverklaring, maar een blues, gespeeld door een man die daar waarschijnlijk meer plezier aan beleefde dan aan vrijwel alles wat de popindustrie inmiddels had uitgevonden.
Andrew Loog Oldham had twintig jaar eerder besloten dat Ian Stewart niet op de groepsfoto paste. Dat bleek uiteindelijk iets anders dan niet bij de Rolling Stones horen.
NR. 249 WRINKE NECK MULES – WHEN THE WHEELS TOUCH DOWN
Bij de Wrinkle Neck Mules staat de galg al klaar voordat iemand weet wat hij misdaan heeft.
De officiële songtekst van ‘When The Wheels Touch Down’ eindigt met vijf woorden die bijna als goed nieuws klinken: I have been passed over. Iemand is overgeslagen. Gespaard, misschien. Alleen weten we na vier minuten nog steeds niet door wie, en waarvan. Er is in dit lied wel een straf, maar nergens een behoorlijke aanklacht. De Wrinkle Neck Mules hebben hun verteller geen geruststellend eindpunt gegeven. Ze hebben hem achtergelaten met een grammaticaal probleem.
Want wie is hier eigenlijk aan het woord? In de eerste regels is er iemand die vast lijkt te zitten, onherkenbaar in zijn eigen kleren. Die persoon wordt aangesproken als ‘jij’. Vrijwel meteen duikt ook een ‘wij’ op, op zoek naar iets te drinken. Dan zijn er ‘zij’: types die wel snijden maar zelf niet bloeden. Even later wordt dat ‘wij’ met schoppen en harken de grond in gewerkt. En tussendoor meldt zich een ‘ik’, die beweert te weten wat er op het spel staat.
Die voornaamwoorden lopen niet keurig achter elkaar aan. Ze raken verstrikt. Het ‘zij’ dat verwondt hoeft niet hetzelfde ‘zij’ te zijn dat later nog niet weet wat zonde is. Het ‘wij’ dat wordt begraven kan het gezelschap van de verteller zijn, maar de tekst geeft niemand een naam of gezicht. Je kunt proberen er een sluitend verhaal van te maken. Je zult er dan zelf nogal wat bij moeten verzinnen.
Het wonderlijke is dat de beelden intussen uiterst lichamelijk blijven. Een rotswand stort in. Monden beginnen te prevelen, lippen zwellen op. Er vallen geen keurige woorden als ‘doodstraf’ of ‘veroordeling’. De tekst laat halzen hangen. Niet mensen: halzen. In die verschuiving verdwijnen personen achter het lichaamsdeel waaraan de straf wordt voltrokken. Degene die het bevel geeft, blijft buiten beeld.
Het nummer opent Apprentice To Ghosts, de vijfde langspeler van deze band uit Virginia, verschenen in februari 2012. Het grootste deel van de plaat was al in december 2010 live in de studio opgenomen. Vijf dagen kwamen de muzikanten bijeen in de Bernice Lane Studio in Ruckersville; de productie hielden ze in eigen hand. Dat samenzijn was inmiddels niet meer vanzelfsprekend. De bandleden woonden verspreid over verschillende staten en wisselden hun muzikale ideeën op afstand uit. Gitarist Mason Brent vertelde daarover in 2012 dat ze ondanks hun uiteenlopende levens muziek met elkaar wilden blijven maken.
Twee van de belangrijkste songschrijvers, Andy Stepanian en Chase Heard, brachten elk een herkenbare kant van het repertoire mee. Heard neigde naar countryverhalen; bij Stepanian kregen de woorden vaak iets grimmigers. Recensenten uit 2012 hoorden in de opener een langzaam aanzwellende rocksong met elektrische gitaren die aan Neil Young deden denken. Saving Country Music beschreef Stepanian als een zanger die haast een gehavend leger kon toespreken.
Dat is een forse vergelijking, maar ze zegt iets over de manier waarop deze muziek destijds werd ontvangen. De woorden staan hier in een stevig rockarrangement, niet op veilige afstand als een gedicht op papier. De door de recensenten beschreven langzame opbouw geeft de opeenvolgende dreigingen de tijd om gewicht te krijgen. De tekst zelf biedt ondertussen geen overeenkomstige helderheid. Hoe concreter het geweld, hoe onduidelijker de verhoudingen tussen de betrokkenen.
In het refrein werkt het woord stake overuren. Eerst is er de paal, vervolgens het idiomatische ‘wat er op het spel staat’. Het ene beeld is tastbaar, het andere blijft onbepaald. Ook de wielen uit de titel geven geen antwoord. Ze raken de grond; daarna volgen gereedschap en aarde, alsof aankomst en begrafenis elkaars buren zijn geworden. Een reiziger zou normaal willen weten waar hij terechtgekomen is. Deze tekst stelt dat onderzoek uit tot nadat de schade is aangericht.
Tegen het einde verandert ook de taal van de dreiging. Er is sprake van spreken in tongen, een beeld dat aan religieuze extase doet denken. Zelfs het begin lijkt alvast te mogen worden beëindigd. Vervolgens zouden mensen worden opgehangen voordat ze überhaupt weten wat zonde inhoudt.
Zonde is iets anders dan een strafbaar feit. Wie hier een echte rechtszaak in leest, mist misschien juist hoe weinig wereldlijke procedure er te vinden is. Religieuze en aardse dreiging lopen door elkaar. Het kan gaan over geloof, macht of willekeur, maar de tekst laat zich niet tot één aanklacht herleiden. Er is ook geen betrouwbare verklaring van Stepanian gevonden die alsnog één definitieve betekenis oplegt.
Daarmee krijgt die laatste zin een merkwaardige lading. Passed over kan betekenen dat het onheil je voorbijging. Het kan ook betekenen dat je niet bent gekozen, niet bent meegeteld. In een tekst waarin zonde en tongentaal voorkomen, mag een lezer zelfs een bijbelse bijklank horen. Dat blijft een mogelijke lezing, geen verborgen sleutel die plots alles opent.
Veel eerder in het nummer had de ‘ik’ nog beweerd te weten wat er op het spel stond. Zijn laatste mededeling is merkwaardig kleiner: hij weet alleen wat hemzelf wel of niet is overkomen. Over de anderen is intussen niets vastgesteld, behalve misschien hun lot. En wie daarover beslist, heeft zich geen moment hoeven voorstellen.
NR. 248 SWEET SMOKE – SILLY SALLY
Zestien minuten duurt het feestje van Sweet Smoke, en de drummer heeft besloten dat vijf minuten alleen van hem zijn.
Een geluidstechnicus in Keulen probeerde een gitaar te repareren die niet kapot was. Zo herinnerde bassist Andy Dershin zich, ruim een halve eeuw later, een mislukte poging om met Sweet Smoke een plaat op te nemen. De technicus in de EMI-studio was volgens hem vooral vertrouwd met klassieke muziek. Toen de sologitaar vervormd klonk, ging hij op zoek naar een oplossing. Alleen: die vervorming was de bedoeling. De sessie liep spaak, vertelde Dershin, en via die omweg kwam de band bij Conny Plank terecht.
Het is een aardig voorval om in gedachten te houden bij ‘Silly Sally’. Michael Paris zet een swingende saxofoonfrase neer. Marvin Kaminowitz zingt, de gitaren krijgen steeds meer ruimte en een wah-wahsolo voert naar het baswerk van Dershin. Het nummer duurt 16 minuten en 22 seconden; op de lp Just A Poke heeft het een hele kant voor zichzelf. Tijd genoeg om muzikale spierballen te tonen. Een lange jam kan ook gewoon een korte jam zijn die niet op tijd ophoudt. Sweet Smoke heeft tenminste een ander idee: de voorgrond verhuist voortdurend. Wie ruimte krijgt, moet die vroeg of laat ook weer afstaan.
Dat was niet vanzelf ontstaan. Sweet Smoke kwam uit Brooklyn, maar de belangrijkste oefenruimte van de jonge groep lag een heel eind verderop, in het Caribisch gebied. In 1968 speelden de muzikanten volgens hun eigen bandgeschiedenis drie maanden lang zes uur per avond, zes avonden per week, in Puerto Rico en op St. Thomas. Dershin vertelde later dat ze daar eigen composities afwisselden met muziek van anderen. Vijf of zes sets op een avond, genoeg om een idee uit te proberen en de volgende avond opnieuw tegen het licht te houden.
De band wilde vervolgens naar Amsterdam, maar kwam in Duitsland terecht. Daar ontstond een leven van optredens en eindeloze repetities. Dershin herinnerde zich middagen waarop de groep maar doorspeelde, zonder te weten wanneer een nummer zou eindigen. Wat die uren opleverden? Vooral aandacht voor de anderen, zei hij. Daar zit een veel bruikbaarder verklaring voor de opzet van ‘Silly Sally’ dan in de gedachte dat vijf muzikanten toevallig allemaal graag solo’s wilden spelen.
Na de bas krijgt Jay Dorfman de ruimte. Wat begint als een drumsolo, groeit uit tot een lange passage waarin slagwerk en andere percussie centraal staan. Volgens beschrijvingen van de opname begint omstreeks de zevende minuut een traject van ongeveer vijf minuten. De trommels blijven daarbij niet op één vaste plaats in het stereobeeld. Met panning verplaatsen slagen zich tussen de luidsprekers; fasebewerking verandert juist de klankkleur, waardoor een herhaald patroon kan gaan zweven of schuren. Het zijn twee verschillende ingrepen met hetzelfde gevolg voor de aandacht: ook als Dorfman een ritmisch idee vasthoudt, verandert wat je ervan meekrijgt.
Dat maakt die minuten op de plaat interessanter dan hun lengte doet vermoeden. Er gebeurt meer dan alleen een drummer die uitpakt. De opnametechniek geeft het slagwerk een tweede bewegingsrichting, naast de accenten en onderverdelingen die Dorfman speelt. Naarmate andere percussieklanken opduiken, wordt bovendien minder helder waar de solo ophoudt en het gezamenlijke spel weer begint. Op de oorspronkelijke credits staat niet voor niets dat Sweet Smoke als geheel aan percussie bijdroeg.
Wie de effecten bedacht of aan de knoppen uitvoerde, is niet met zekerheid bekend. De lp noemt Rosie Schmitz en Winfried Ebert als producers; Conny Plank en Klaus Löhmer staan vermeld als geluidstechnici. Plank kreeg later een grote naam, maar achteraf zijn handtekening onder iedere stereobeweging zetten zou de andere betrokkenen wel erg gemakkelijk uitwissen. De effecten zijn gedocumenteerd; wie op welk moment besloot dat het zo moest klinken, weten we niet.
Het aardige is dat Sweet Smoke na al dat uitwaaieren nog steeds weet waar het nummer vandaan kwam. De percussie maakt plaats voor de terugkeer van de saxofoon. Die melodie klinkt opnieuw als een afspraak die de muzikanten niet vergeten zijn. De band pakt zijn eigen nummer terug en speelt verder.
NR. 247 COLD CHISEL – THE LAST WAVE OF SUMMER
Jimmy Barnes zingt over de laatste perfecte zomerdag alsof hij hem nu al mist.
Phil Small nam in het voorjaar van 1997 de veerboot naar het Sydney Opera House. Niet voor een voorstelling. Onder het beroemde gebouw bevond zich een repetitieruimte waar hij opnieuw bas speelde met Cold Chisel. Manager Rod Willis had die plek geregeld om nieuwsgierige blikken buiten te houden. De groep die in 1983 na een uitputtende afscheidstournee was gestopt, probeerde veertien jaar later weer een band te worden. Small herinnerde zich vooral dat hij iedere ochtend gewoon de boot nam.
Op het album dat uit die terugkeer voortkwam, staat een merkwaardig liefdeslied. Don Walker schreef in The Last Wave Of Summer over iemand die zich zo volledig aan een ander heeft gegeven dat hij voor altijd in één perfecte dag zou willen blijven. Maar die dag wordt meteen als de laatste van de zomer aangeduid. De winter moet nog komen en is toch voortdurend aanwezig. Walker laat het verlangen en de waarschuwing naast elkaar staan, zonder te vertellen wat er precies verloren zal gaan.
Jimmy Barnes zingt hier de woorden van een man die in 1983 heel anders over het uiteenvallen van Cold Chisel had gedacht dan hijzelf.
Destijds was er weinig over van de samenwerking. Een Europese tournee had de onderlinge irritaties tot een kookpunt gebracht. Drummer Steve Prestwich werd ontslagen, keerde terug voor de afscheidstournee, en het album Twentieth Century kwam in 1984 tot stand terwijl de muzikanten hun partijen grotendeels afzonderlijk opnamen. Walker vertelde later dat de ontbinding hem opluchting gaf. Barnes herinnerde zich juist de angst die hij voelde toen hij dacht dat hij nooit meer met die mannen zou spelen.
Opmerkelijk genoeg bleken beiden daarna prima zonder Cold Chisel te kunnen bestaan. Barnes werd een grote soloster. Walker bleef schrijven en optreden, onder meer met Catfish en Tex, Don & Charlie. Gitarist Ian Moss boekte eveneens zelfstandig grote successen, vaak met composities van Walker. Het was bepaald geen groep van vijf werkloze muzikanten die uit financiële nood de oude naam weer van stal haalde.
Toch bleef Barnes informeren naar een hereniging. Voormalig manager Willis herinnerde zich een etentje in Sydney, vlak voordat de zanger in 1994 naar Frankrijk vertrok. Barnes wilde weten of de band ooit terug zou komen. Willis antwoordde dat de beslissing bij Barnes lag; Barnes legde de verantwoordelijkheid weer bij Willis. Daar heb je een rockgroep in twee zinnen: iedereen wil iets, maar niemand kan het alleen voor elkaar krijgen.
Er was inmiddels een verzamelalbum met oude, niet eerder uitgebrachte opnamen verschenen, Teenage Love. Volgens Willis hielp het de onderlinge communicatie op gang. In 1995 besloten de vijf weer samen te werken. Walker stelde een voorwaarde die uiteindelijk belangrijker bleek dan de vraag waar ze zouden optreden: hij wilde nieuwe nummers opnemen. Een tournee met uitsluitend oude hits interesseerde hem niet. De band moest weer iets maken dat nog niet bestond.
Daarom is die veerboot van Phil Small zo’n aardig beginpunt. Onder het Opera House werden niet alleen oude stukken doorgenomen, maar ook nieuwe ideeën. Volgens de latere terugblikken verliep het niet soepel. Er waren bezwaren tegen producers, locaties en zakelijke afspraken. Ian Moss herinnerde zich hoe de ergernissen telkens weer oplaaiden zodra de groep moest besluiten hoe er gewerkt zou worden. Maar wanneer ze eenmaal muziek maakten, vonden ze voldoende reden om door te gaan.
Ook in de studio hielden ze vast aan dat onderlinge spel. Barnes beschreef later een werkwijze met luidsprekers in de opnameruimte, waardoor het geluid van de instrumenten oversloeg naar andere microfoons. Een fout kon niet altijd afzonderlijk worden weggepoetst. Soms moest een uitvoering blijven zoals zij was, omdat de band samen iets goeds had geraakt. Barnes rekende die oneffenheden later juist tot de sterke kanten van de plaat.
Het titelnummer, het laatste regulier vermelde lied op de oorspronkelijke cd, heeft opmerkelijk weinig woorden voor een opname van ongeveer zes minuten. Eerst geeft de verteller zich volledig over aan iemand anders. Vervolgens wil hij één volmaakte dag eindeloos rekken. Dan wordt de komende winter aangekondigd. Er volgt nog een korte aansporing om verder te gaan, maar de tekst keert terug naar precies dezelfde waarschuwing. Het naderende afscheid laat zich niet wegzingen.
Die herhaling geeft Barnes’ voordracht haar bijzondere lading. De zanger hoeft geen ingewikkeld verhaal uit te leggen. Hij bezingt een geluk waarvan de afloop al in de woorden besloten ligt. Dat het hier om de stem van Jimmy Barnes gaat, op een plaat die zonder de hereniging van Cold Chisel nooit gemaakt had kunnen worden, voegt een betekenis toe die Don Walker niet met zoveel woorden hoefde op te schrijven.
The Last Wave of Summer verscheen in oktober 1998 en kwam binnen op de eerste plaats van de Australische albumlijst. De groep ging uitgebreid op tournee. Maar volgens Willis kwamen na afloop dezelfde spanningen weer boven; de samenwerking viel opnieuw stil. Cold Chisel zou later verschillende keren terugkeren, zonder dat de vijf mannen daardoor opeens gemakkelijker met elkaar konden omgaan.
Het opmerkelijke aan die zomer van 1998 is dus niet dat hij de laatste bleek te zijn. Dat was hij niet. Wel dat Cold Chisel na veertien jaar iets had teruggevonden waarvan zelfs de betrokkenen niet zeker wisten hoe lang het zou duren. Op de plaat staat het vastgelegd: vijf muzikanten die opnieuw samen speelden, met aan het einde een lied waarin de winter alvast wordt aangekondigd.
NR. 246 SLY & THE FAMILY STONE – ST. JAMES INFIRMARY
De geliefde is dood, maar de trompet van Cynthia Robinson is springlevend.
‘St. James Infirmary,’ zegt saxofonist Jerry Martini. In een groepsinterview halen de leden van Sly & The Family Stone hun eerste repertoire op: Otis Redding, Wilson Pickett, liedjes die iedereen kende en die zij toch een andere draai gaven. Sly Stone weet meteen welk nummer Martini bedoelt. Cynthia Robinson speelde aan het begin een rustige trompetsolo, herinnert hij zich. Ze hoorden haar avond na avond. Toch wist ze telkens iets anders te doen, en haar medemuzikanten bleven zich over haar verbazen.
Die herinnering heeft sinds 2025 een prachtige aanvulling gekregen. Op The First Family: Live at Winchester Cathedral 1967 staat ‘Saint James Infirmary’, opgenomen in de vroege uren van 26 maart 1967. Winchester Cathedral was geen kerk, maar een nachtclub in Redwood City, waar de jonge groep maandenlang optrad. De band had nog geen plaat voor Epic uitgebracht. Op de opname staan vooral covers; er is precies één eigen nummer te vinden.
Die keuze was geen gebrek aan ambitie. Drummer Greg Errico legde later uit dat ze bekende hits nodig hadden om werk te krijgen. Vervolgens maakten ze van dat herkenbare materiaal hun eigen arrangementen. ‘St. James Infirmary’ was in zo’n repertoire een buitenbeentje: geen recente soulhit, maar een lied met een lange, rommelige voorgeschiedenis, beroemd geworden door Louis Armstrongs opname uit 1928.
In de vertrouwde tekst bezoekt een man een ziekenzaal, waar zijn geliefde dood ligt. Hij praat over haar, maar raakt gaandeweg verstrikt in aanwijzingen voor zijn eigen begrafenis. De ene regel treurt, de volgende probeert indruk te maken. Verdriet en grootspraak zitten in dezelfde coupletten. Robinson heeft geen zanger nodig om de melodie herkenbaar te maken. Zij neemt het woord over met haar trompet, en de band behandelt dat oude onderwerp zonder een moment eerbiedige stilstand.
De Winchester-uitvoering duurt zeven minuten en acht seconden. De trompet krijgt aanvankelijk de ruimte; later breekt Greg Errico met een uitbundige drumsolo door de ingetogenheid heen. Het is tegelijk een solostuk en een groepsnummer. In een later interview herinnert Martini zich dat Robinson met deze uitvoering diepe indruk op haar medemuzikanten maakte. Dat klinkt als een vriendelijk compliment, totdat je bedenkt hoeveel nachten ze samen in die club speelden.
Anderhalf jaar later, op 4 oktober 1968, duikt het nummer weer op. Nu in de late show van het Fillmore East in New York. ‘Dance to the Music’ is inmiddels een hit; de band heeft zelfs al drie studioalbums op zijn naam. Toch staat ‘St. James Infirmary’ nog steeds op de setlijst. Het duurt deze avond zeven minuten en negenendertig seconden.
Bij de Fillmore-uitvoering speelt Robinson de melodie met een trompetdemper. Larry Graham legt er een beweeglijke baspartij onder die zich niet tot ondersteuning laat reduceren. Later komt Sly Stones orgel erbij; de muziek kan stilvallen en opnieuw inzetten. Die manier van spelen hoort net zo goed bij de groep als de bekende koorzang en blazersstoten. Een oude melodie blijft herkenbaar, terwijl de begeleiding er heel andere mogelijkheden in ontdekt.
Wie tussen 1967 en 1968 op een totale verbouwing van het arrangement rekent, komt bedrogen uit. Recensent Daniel Bromfield noemde de beide uitvoeringen in Pitchfork zelfs vrijwel identiek. Dat is een interessantere constatering dan een spectaculair verhaal over een band die voortdurend alles omgooide. Terwijl de eigen composities belangrijker werden en het publiek groeide, bleef juist Robinsons oude solonummer overeind.
Ze was binnen de groep doorgaans de trompettiste naast Jerry Martini op saxofoon. Samen zorgden ze voor de blazerspartijen die meer omvang hadden dan twee instrumenten doen vermoeden. Greg Errico herinnerde zich later hoe Sly met hen aan die partijen werkte: niet zomaar een paar stoten tussen zangregels, maar zorgvuldig uitgewerkte stemmen in het arrangement. In ‘St. James Infirmary’ treedt Robinson uit die gezamenlijke rol naar voren, zonder dat de anderen verdwijnen. Vooral Grahams bas maakt duidelijk hoe weinig een solo op zichzelf hoeft te staan.
Robinson wordt in verhalen over de band gemakkelijk naar de achtergrond gedrongen door het uitzonderlijke talent van Sly Stone. Op het podium in Winchester Cathedral hoefde ze niet op erkenning achteraf te wachten. Haar bandgenoten herinnerden zich niet alleen dat ze meedeed. Ze herinnerden zich wat ze met dit specifieke lied kon.
De Fillmore-opnamen verdwenen destijds in de archieven toen het succes van ‘Everyday People’ de plannen voor een liveplaat doorkruiste. Ze verschenen pas in 2015. De oudere Winchester-tape moest nog tien jaar langer wachten op een officiële uitgave. Daardoor kregen luisteraars de twee uitvoeringen in omgekeerde volgorde aangeboden: eerst Robinson in New York, pas later Robinson in Redwood City.
Op de Fillmore-cd staat ‘St. James Infirmary’ tussen ‘Won’t Be Long’ en een medley van ‘Turn Me Loose’ en ‘I Can’t Turn You Loose’. Geen aangekondigd eerbetoon, geen uitstapje buiten het programma. Zeven minuten en negenendertig seconden voor een trompettiste die al langer bij deze band hoorde dan haar eerste hits.
NR. 245 PINK FLOYD – SHINE ON YOU CRAZY DIAMOND, PTS 1-5
Syd Barrett kwam de studio binnen terwijl Pink Floyd een nummer over hem maakte; niemand van zijn oude vrienden herkende hem.
De eerste bijna vier minuten van Shine On You Crazy Diamond ontbreken juist de vier noten waaruit het hele stuk is ontstaan. Er is een aanhoudende, glasachtige klank, Richard Wright laat zijn toetsen langzaam ruimte innemen en David Gilmour speelt lange gitaarfrasen die nergens haast mee hebben. Pas dan verschijnt het motief: vier afzonderlijke noten, met zoveel ruimte ertussen dat je ze haast kunt tellen. Gilmour herhaalt ze. Wanneer Roger Waters en Nick Mason met bas en drums inzetten, krijgt de muziek een duidelijker ritme. Maar het duurt nog bijna vijf minuten voordat iemand begint te zingen.
Gilmour vond die vier noten in 1974, tijdens repetities in een weinig aantrekkelijke ruimte in King’s Cross, Londen. Hij speelde ze enkele keren, merkte dat zijn bandgenoten begonnen op te letten en vanuit dat kleine gegeven groeide een compositie die uiteindelijk bijna twee volledige kanten van een lp zou beslaan. Het opmerkelijke is niet hoe ingewikkeld die vondst was. Juist de eenvoud ervan gaf de muzikanten ruimte om er iets groots omheen te bouwen.
Dat het stuk een eerbetoon aan Syd Barrett werd, was nauwelijks verwonderlijk. Barrett had Pink Floyd in de jaren zestig zijn naam en een belangrijk deel van zijn muzikale identiteit gegeven. Hij schreef Arnold Layne en See Emily Play, en op The Piper at the Gates of Dawn uit 1967 bevolkte hij zijn liedjes met zonderlinge personages, kinderlijke fantasieën en onvoorspelbare beelden. Zijn talent was moeilijk in één eigenschap te vangen. Hij kon een melodie schrijven die onmiddellijk bleef hangen en haar vervolgens zo vreemd aankleden dat je niet meer wist of je naar een popliedje of een particulier universum luisterde.
Toen zijn gedrag in 1967 steeds moeilijker te verenigen bleek met het functioneren van de groep, kwam David Gilmour erbij. In januari 1968 trad Pink Floyd nog enkele keren als vijftal op. Daarna gingen de anderen zonder Barrett verder; in maart was het afscheid definitief.
Maar de geschiedenis van Syd en zijn vroegere collega’s eindigde daar niet.
Bij de opnamen voor Barretts eerste soloalbum, The Madcap Laughs, hielpen Gilmour en Waters met de productie. Op de opvolger Barrett, eveneens uit 1970, speelde Richard Wright toetsen en trad Gilmour op als producer. De muzikale samenwerking was dus niet onmiddellijk verdwenen toen Barrett uit Pink Floyd vertrok. Dat maakt wat vijf jaar later in Abbey Road gebeurde alleen maar moeilijker te bevatten. Dit waren geen mensen die elkaar uitsluitend uit een ver verleden kenden. Ze hadden na de breuk nog samen aan zijn muziek gewerkt.
Inmiddels was Pink Floyd zelf ingrijpend veranderd. The Dark Side of the Moon had de groep in 1973 internationaal beroemd gemaakt. De muzikale ruimte waarin de band zich bewoog, was aanzienlijk groter geworden dan in de tijd van Barretts grillige, vaak korte composities. Met Shine On You Crazy Diamond koos Pink Floyd opnieuw voor een uitzonderlijk lange vorm. Een vroege versie werd in juni 1974 al tijdens een Franse tournee gespeeld. Het eerbetoon bestond dus ruim voordat de beroemde ontmoeting plaatsvond.
Roger Waters schreef de woorden. Hij richtte zich tot de jonge Barrett, tot iemand die ooit schitterde en die in zijn herinnering zowel kunstenaar als buitenstaander was. Er zit bewondering in die tekst, maar ook het verdrietige besef dat de aangesprokene niet meer dezelfde is als vroeger. Of misschien vooral dat de zanger hem niet meer op dezelfde manier kan bereiken.
Tijdens de opnamen voor Wish You Were Here verscheen Barrett onverwacht in Abbey Road.
Richard Wright herinnerde zich in een interview met Mojo uit 1994 hoe hij een forse, kale man op een bank achter Roger Waters zag zitten. Hij besteedde aanvankelijk weinig aandacht aan de bezoeker. Er kwamen wel vaker onbekenden de studio binnen. Pas toen Waters hem duidelijk maakte dat het Syd was, begreep Wright naar wie hij keek. Hij had zijn vroegere bandgenoot in jaren niet gezien.
Ook de andere muzikanten vertelden later hoezeer Barretts veranderde uiterlijk hen schokte. Hun herinneringen aan het precieze verloop lopen uiteen. Nick Mason heeft zelfs verklaard dat foto’s erop wijzen dat Barrett waarschijnlijk meer dan één keer langskwam. De gebruikelijke reconstructie van één volmaakte ontmoeting, op één welbepaalde dag, is daardoor minder waterdicht dan de rockoverlevering graag wil.
Wright herinnerde zich nog iets anders. Barrett zou op enig moment hebben gevraagd wanneer hij zijn gitaar kon inspelen. Hem werd verteld dat de gitaarpartijen al waren opgenomen.
Het is een anekdote die bijna te mooi is om niet onmiddellijk symbolisch te maken. De man over wie het nummer gaat, vraagt of hij nog een bijdrage mag leveren aan de muziek. Zijn voormalige bandgenoten hebben die bijdrage niet meer nodig.
Alleen weten we niet wat Barrett met zijn vraag bedoelde. Misschien dacht hij werkelijk dat hij zou meespelen. Misschien was het een terloopse opmerking. De betrokkenen hebben uitvoerig over het bezoek verteld, maar vrijwel alles wat we ervan weten, komt van de mensen die naar Barrett keken. Nauwelijks iets van de man die werd bekeken.
Zelfs Roger Waters heeft later verschillende betekenissen aan Shine On You Crazy Diamond gegeven. In 2001 beschreef hij Barrett als een symbool van een veel algemenere vorm van afwezigheid: mensen die zich uit het leven terugtrekken omdat ze de werkelijkheid niet meer kunnen verdragen. In de documentaire Pink Floyd: The Story of Wish You Were Hereuit 2012 was hij juist uitdrukkelijk persoonlijk. Het nummer ging over Syd, over bewondering voor diens talent en verdriet om het verlies van een vriend.
Ik geloof niet dat we tussen die twee verklaringen hoeven te kiezen. Een bestaand mens kan het onderwerp van een lied zijn en tegelijkertijd iets vertegenwoordigen wat de schrijver nauwelijks onder woorden krijgt. Maar het verschil tussen beide uitspraken is veelzeggend. Zelfs voor Waters liet de betekenis van Barrett zich niet voorgoed vastleggen.
En daarmee ontstaat een ongemakkelijke vraag over het eerbetoon zelf. Wie was de Syd die in Shine On You Crazy Diamond voortleefde? De jonge songwriter van See Emily Play? De vriend uit Cambridge? De muzikant die zijn plaats in de groep verloor? Of de man die zijn voormalige collega’s in 1975 niet onmiddellijk herkenden?
Misschien al die mensen, maar zij bestaan voornamelijk in de herinneringen van anderen. Barrett zelf werkte na Pink Floyd nog aan zijn eigen muziek en leefde vervolgens grotendeels buiten de publieke belangstelling. Hij bleef tekenen en schilderen. Zijn bestaan hield niet op toen de band die hij ooit had helpen vormen, internationaal beroemd werd.
Dat besef geeft de compositie voor mij een andere lading. Waters begint pas na een lange instrumentale aanloop te zingen. De woorden krijgen betrekkelijk weinig tijd, alsof ze ontoereikend zijn voor alles wat eraan voorafging. Daarna neemt de muziek het opnieuw over. In het vijfde deel verschijnt Dick Parry’s saxofoon, eerst met een hogere, later met een lagere klank, en beweegt de compositie weg van de gezongen herinnering.
Aan het einde van Wish You Were Here keren de overige vier delen van Shine On You Crazy Diamond terug. De band kon de muzikale gedachte dus voortzetten, zelfs nadat het persoonlijke verhaal voor de luisteraar al was verteld.
Barrett zelf heeft nauwelijks iets nagelaten waaruit blijkt hoe hij dit eerbetoon begreep. Richard Wright vertelde dat hij tijdens zijn bezoek geen gitaar bij zich had. En op de plaat waren de gitaarpartijen inderdaad al klaar.
NR. 244 PETER WOLF – ROLLING ON
Peter Wolf is zeventig en weigert in de verleden tijd te zingen.
Het had weinig gescheeld of Peter Wolf zijn achtste soloalbum een titel had gegeven waar niemand van zou hebben opgekeken: Rolling On. Een rockzanger die op zijn zeventigste verklaart dat hij nog altijd doorgaat. Je ziet de aankondiging al voor je, compleet met een foto waarop de artiest vastberaden in de verte kijkt. Alleen begon Wolf zelf aan die titel te twijfelen. Hij vond hem bij nader inzien wat algemeen. Misschien klonk hij zelfs te veel als heavy metal, of als iets uit de jaren zeventig. Dat vertelde hij in mei 2016 aan The Vinyl District, met kennelijk enig plezier over zijn eigen aarzeling. Uiteindelijk verscheen de plaat onder een heel andere naam: A Cure for Loneliness.
‘Rolling On’ bleef gewoon staan waar Wolf het nummer had neergezet: helemaal vooraan. Het openingslied, geschreven met Will Jennings, moest iets wezenlijks zeggen over de man die het zong. Wolf beschouwde het als een verklaring van zijn plaats in het leven. Hij was er nog, hij had nog plannen en zag geen reden om zich door de kalender te laten ontslaan.
Dat laatste mocht ook wel eens gezegd worden. Wolf had inmiddels bijna vijftig jaar als muzikant achter de rug. Als zanger van de J. Geils Band had hij met ‘Centerfold’, ‘Freeze Frame’ en ‘Love Stinks’ de Amerikaanse hitlijsten gehaald. De groep kon blues en rhythm-and-blues met het enthousiasme van een uitgelaten cafépubliek tot geweldige rockmuziek ombouwen. Nadat zijn wegen en die van de band in 1983 waren gescheiden, begon Wolf met Lights Out (1984) aan een solocarrière waarin soul, country, blues en oude popliedjes steeds meer ruimte kregen. Zijn muzikale belangstelling was altijd groter geweest dan de periode waarin hij het vaakst op televisie verscheen.
‘Rolling On’ is dan ook geen gebruikelijke borstklopperij van een rocker die nog één keer wil laten zien hoe hard hij kan. Het nummer opent met een paar pianotonen en een sobere drumslag. Gaandeweg komen mondharmonica, gitaar en orgel erbij. De begeleiding groeit, maar het lied verandert niet in een demonstratie van spierkracht. Wolf zingt over de weigering om langzaam te verdwijnen en zijn overtuiging dat er nog altijd iets te beleven valt. Juist het betrekkelijk rustige tempo geeft die verklaring gewicht. De muziek hoeft nergens een wedstrijd met de kalender te winnen.
Op A Cure for Loneliness doet Wolf trouwens niet alsof zeventig het nieuwe vijfentwintig is. In ‘Peace of Mind’ erkent hij dat hij geen jonge man meer is en soms niet weet welk lied hij moet zingen. ‘Fun For Awhile’ kijkt terug op de uitbundigheid van vroeger, met enige spijt en een behoorlijke dosis zelfkennis. Er mag best iets gemist worden. Alleen hoeft het gemis niet het laatste woord te krijgen.
Een van de vermakelijkste momenten is een bluegrassversie van ‘Love Stinks’. Het nummer waarmee de J. Geils Band in 1980 de ellende van de liefde nog behoorlijk luidruchtig verkondigde, krijgt hier een behandeling met akoestische snaren en een heel ander ritmisch karakter. Wolf vertelde aan Relix hoe dat volgens hem was ontstaan. Tijdens een akoestische tournee speelden de muzikanten onder meer stukken van Bill Monroe. Backstage begon Wolf op een keer spontaan ‘Love Stinks’ te zingen. De anderen moesten lachen. Op het podium probeerde hij het opnieuw, en de band viel in. Een oud succesnummer bleek zich uitstekend te lenen voor een nieuw muzikaal avontuur.
Dat is een veel aardiger manier om met je verleden om te gaan dan het ieder jaar nog eens precies na te spelen. Wolf kan zijn vroegere repertoire gebruiken zonder erin te gaan wonen.
Intussen hield hij vast aan een andere ouderwetse gewoonte: een album moest een album zijn. Een collega-muzikant had hem gevraagd waarom hij nog zoveel tijd besteedde aan de volgorde van nummers en aan de vormgeving. Mensen zouden de liedjes toch online uitzoeken en afspelen zoals het hun uitkwam. Wolf vond dat geen reden om zijn eigen werk half te doen. Een plaat hoorde volgens hem een begin, een midden en een einde te hebben. Wat de luisteraar er vervolgens mee deed, was diens zaak.
Zo was ook de titel geen bijkomstigheid. ‘Rolling On’ verwoordde zijn behoefte om door te gaan, maar Wolf zocht naar iets wat meer over de plaat vertelde. Toen iemand de uitdrukking a cure for loneliness opperde, bleef die bij hem hangen. Muziek was, vertelde hij, zijn hele leven al een middel tegen eenzaamheid geweest. Hij dacht aan de platen waarmee hij was opgegroeid, aan liefdes en verloren liefdes, aan de rol die muziek bij dat alles had gespeeld. Hij wilde er geen klaagzang van maken. Voor Wolf was muziek juist iets wat hielp.
En daarbij ging het niet uitsluitend om luisteren. Het samenwerken met andere muzikanten was minstens zo belangrijk. Op A Cure for Loneliness werkte hij opnieuw met vertrouwde krachten als toetsenist en coproducer Kenny White en de gitaristen Duke Levine en Kevin Barry. Wolf vertelde graag over het belang van die samenwerking: hoe je met dezelfde mensen jarenlang muziek kunt maken en toch niet vooraf weet wat een nieuw lied tijdens de repetities zal worden.
Een flamboyante frontman die zijn plezier mede ontleent aan wat andere muzikanten inbrengen. Het is misschien niet het eerste beeld dat bij Peter Wolf opkomt, maar het past aardig bij de man die in de loop der jaren met een indrukwekkende stoet blues-, soul- en countrymuzikanten heeft gewerkt. Je hoeft niet voortdurend zelf in het middelpunt te staan om een eigen koers te houden.
In juni 2016 vroeg Relix hem of hij met tevredenheid op zijn eerdere soloplaten terugkeek. Wolf gaf toe dat hij daar moeite mee had. Bij oude opnamen hoorde hij meestal dingen die hij achteraf anders had willen doen.
Als hij een favoriet soloalbum moest aanwijzen, hoopte hij dat het zijn volgende zou zijn.
NR. 243 AIRBAG – COLOURS
Hij kan nauwelijks nog ademhalen, maar krijgt haar niet uitgelegd wat er in zijn hoofd omgaat.
Er is iets verontrustends aan het eerste verzoek in ‘Colours’. De verteller wil dat iemand hem repareert. Fix me, zingt Asle Tostrup namens hem, alsof hij een apparaat is waarvan de eigenaar moet uitzoeken waarom het niet meer werkt. Hij krijgt nauwelijks adem, de toestand is kennelijk ernstig, en de verantwoordelijkheid voor de oplossing legt hij onmiddellijk bij een ander. Die heeft nog niets kunnen zeggen of er ligt al een tamelijk onmogelijke opdracht op tafel.
Het merkwaardige is dat diezelfde verteller vervolgens nauwelijks moeite doet om zijn probleem begrijpelijk te maken. Hij heeft grootse ideeën, vertelt hij, maar die heeft hij voor zichzelf gehouden. Tegelijk weet hij blijkbaar zeker dat ze voor de ander weinig betekenen. Hoe kun je iemand verwijten geen belangstelling te hebben voor gedachten die je nooit hebt gedeeld?
Daarmee wordt zijn hulpeloosheid ook een beetje verdacht. Hij wil geholpen worden, maar heeft kennelijk al besloten dat de ander hem niet begrijpt. Misschien heeft hij daar goede redenen voor. Misschien is zijn angst zo groot dat hij geen belangstelling meer kan onderscheiden van onverschilligheid. De tekst vertelt het ons niet, en de aangesprokene krijgt nergens gelegenheid zich te verdedigen.
Toch is de verhouding ingewikkelder dan die van een veeleisende man tegenover iemand die tekortschiet. Verderop zegt hij ook I owe you: hij is de ander alles verschuldigd wat die nodig heeft. Een opmerkelijke belofte van iemand die vlak daarna toegeeft nauwelijks meer te functioneren. Hij vraagt om hulp en biedt tegelijkertijd iets aan waarvan hij niet zeker kan weten of hij het nog kan geven. Zelfs in zijn afhankelijkheid probeert hij iets van wederkerigheid te bewaren.
Het refrein bestaat uit twee vragen. Wil je niet horen? Wil je niet zien? Waarnaar precies, blijkt uit de woorden die erop volgen: de colours in my head. Daar zit de prachtigste en lastigste gedachte van het nummer. Een kleur kun je aanwijzen, vergelijken, benoemen. Maar de kleuren die alleen in iemands hoofd bestaan, zijn voor een ander onzichtbaar. Zelfs wanneer je ze nauwkeurig beschrijft, weet je niet of de ander hetzelfde voor zich ziet.
Bovendien vraagt de verteller om twee verschillende dingen. Horen is nog betrekkelijk eenvoudig: iemand kan naar je luisteren zonder je volledig te begrijpen. Zien gaat verder. Hij verlangt kennelijk niet alleen aandacht, maar ook toegang tot zijn binnenwereld. Het liefst zonder dat hij die eerst helemaal hoeft uit te leggen.
Airbag geeft hem daarvoor acht minuten en zeven seconden. Het Noorse vijftal bracht ‘Colours’ in 2009 uit op zijn debuutalbum Identity, nadat het met gratis verspreide EP’s al een internationaal publiek had opgebouwd. Op de eerdere EP Safetree heette het nummer nog ‘My Colours’. Waarom dat bezittelijke voornaamwoord voor het album verdween, is niet bekend. Maar het is een aardig detail bij een lied waarin iemand iets wat uitsluitend van hemzelf is toch met een ander probeert te delen.
Gitarist Bjørn Riis vertelde in oktober 2009 aan Progwereld hoe de band zijn composities ontwikkelde. Hij bracht doorgaans teksten en eerste muzikale ideeën mee, waarna de overige muzikanten ermee aan het werk gingen. ‘Colours’ noemde hij uitdrukkelijk als een van de nummers waarin ideeën waren ontstaan tijdens het gezamenlijke spelen. De band nam passages onder handen, probeerde mogelijkheden uit en liet het materiaal gaandeweg groeien.
Dat groepsproces vormt een opvallend tegenbeeld van de tekst. Terwijl de verteller niet weet hoe hij zijn gedachten moet overbrengen, ontstond de muziek mede doordat vijf mensen hun ideeën met elkaar deelden. Zo’n tegenstelling is natuurlijk geen bewijs dat Riis haar bewust heeft aangebracht. Maar ze maakt de muzikale uitvoering des te interessanter.
De opname begint klein, met akoestische gitaar onder Tostrups stem. Er is weinig afleiding wanneer hij zijn eerste, nogal dwingende verzoek doet. In het refrein wordt de begeleiding breder, terwijl de zang steeds terugkeert naar dezelfde vragen. Later krijgen de melodische elektrische gitaar en de toetsen meer gewicht. Vooral de uitwaaierende gitaarpartijen van Riis geven het nummer een tweede manier om spanning op te bouwen, zonder dat er nieuwe woorden nodig zijn.
Dat is een wezenlijk verschil. De zanger formuleert een probleem en blijft eraan vastzitten. Een gitaar hoeft zich niet aan de grammatica te houden. Ze kan een melodische gedachte ontwikkelen, onderbreken en opnieuw oppakken, zonder te hoeven zeggen wie er gelijk heeft. In ‘Colours’ biedt het instrumentale spel ruimte aan gevoelens die de tekst nog nauwelijks weet te ordenen. Het maakt de verteller niet begrijpelijker, maar zijn onrust krijgt er wel een muzikale gedaante door.
De albumtitel Identity is in dit verband veelzeggend. Riis omschreef de plaat later als een verzameling nummers over de worsteling van het individu om een plaats te vinden. De band ging zelfs in het ontwerp van de hoes op zoek naar een passende voorstelling. Asle Tostrup, behalve zanger ook grafisch ontwerper, maakte een afbeelding met een groot oog. In een interview uit 2010 legden de muzikanten uit dat ze het oog zagen als symbool van identiteit en als een toegangspoort tot de hersenen. Het ontwerp kwam voort uit de albumtitel en de teksten.
Dat is een bijna letterlijk beeld voor wat de verteller van ‘Colours’ verlangt. Hij wil niet uitsluitend dat iemand naar hem luistert, maar dat die ander ziet wat zich achter zijn ogen afspeelt. Tegelijk blijft onduidelijk hoeveel hij zelf eigenlijk begrijpt van wat daar gaande is. Hij spreekt over angst, leugens en een sprookje dat ten einde loopt, maar geeft geen sluitend verslag van wat er is gebeurd.
We krijgen zijn woorden, zijn herhaalde verzoeken en de muziek die de band eromheen heeft gemaakt. Wat de ander denkt, blijft buiten beeld. In een nummer van ruim acht minuten is er geen enkele regel voor die ander gereserveerd.







